Dlaczego ciało przejmuje uwagę, kiedy głowa jest przeciążona

Czasem słyszę w gabinecie:

„Nie wiem już, czy to jeszcze są myśli, czy już ciało.”

I to jest bardzo trafne zdanie.

Przychodzi taki moment, kiedy głowa przez długi czas analizuje, przewiduje, wraca do tego samego i próbuje coś rozstrzygnąć, aż coraz wyraźniejsza staje się reakcja organizmu.

Wtedy:

• klatka robi się ciasna,
• brzuch się ściska,
• gardło się zaciska,
• ramiona sztywnieją,
• oddech przestaje być swobodny,
• a sygnały z ciała zaczynają zajmować coraz więcej uwagi.

I bardzo często właśnie wtedy pojawia się dodatkowy lęk.

Bo to już nie wygląda tylko jak:

„mam za dużo myśli”.

Zaczyna brzmieć raczej:

„coś się ze mną dzieje.”

W tym artykule pokażę Ci:

• dlaczego sygnały z ciała mogą zacząć przejmować uwagę, kiedy jesteś przeciążony,
• jak sprawdzanie własnych odczuć może podtrzymywać cały proces,
• i co możesz zrobić, żeby odzyskać więcej przestrzeni wobec tego, co dzieje się w ciele.

Najpierw głowa mieli. Potem ciało staje się coraz bardziej wyraźne

To mechanizm, który widzę bardzo często.

Na początku dużo dzieje się w warstwie mentalnej:

• rozmyślasz,
• wracasz do tej samej sytuacji,
• przewidujesz, co może się wydarzyć,
• sprawdzasz różne możliwości,
• próbujesz odzyskać więcej pewności przez dalsze myślenie.

Jednocześnie organizm może pozostawać pobudzony.

Oddech się zmienia. Mięśnie napinają. Uwaga staje się węższa.

I w pewnym momencie to właśnie sygnały z ciała zaczynają być najbardziej wyrazistą częścią całego doświadczenia.

To ważny moment.

Bo łatwo wtedy pomyśleć:

„Skoro już czuję to fizycznie, sytuacja musi być naprawdę poważna.”

Tymczasem reakcja ciała może być kolejną częścią tego samego procesu pobudzenia, który wcześniej rozgrywał się głównie w myślach.

Jeśli chcesz zobaczyć wcześniejszy etap tego mechanizmu, przeczytaj: Dlaczego analizowanie nie daje ulgi, tylko jeszcze bardziej Cię nakręca.

Ciało nie przejmuje uwagi przeciwko Tobie

Kiedy reakcja organizmu robi się bardzo wyraźna, łatwo zacząć traktować ciało jak kolejny problem.

„Znowu ta klatka.”
„Znowu brzuch.”
„Znowu nie mogę normalnie oddychać.”

Tyle że ciało nie musi być przeciwnikiem.

To, co czujesz, jest informacją o aktualnym stanie organizmu.

Trudność zaczyna się wtedy, kiedy ta informacja staje się centrum całej uwagi.

Wtedy coraz mniej miejsca pozostaje na:

• otoczenie,
• rozmowę,
• działanie,
• odpoczynek,
• inne odczucia,
• to, co poza napięciem także dzieje się w tej chwili.

Doświadczenie zaczyna się zawężać.

I właśnie to zawężenie jest jednym z elementów, które możemy zacząć zmieniać.

Dlaczego wtedy tak trudno skupić się na czymkolwiek innym

Uwaga ma ograniczoną pojemność.

Kiedy organizm jest pobudzony, sygnały związane z potencjalnym zagrożeniem łatwo otrzymują pierwszeństwo.

Jeśli pojawia się:

• napięcie w klatce,
• ściśnięcie w brzuchu,
• zmiana oddechu,
• sztywność karku,
• nietypowe odczucie w ciele,

uwaga naturalnie może skierować się właśnie tam.

Jednorazowe zauważenie sygnału jest czymś innym niż wielokrotne sprawdzanie:

Czy nadal to czuję?
Czy jest mocniej?
Czy oddech jest już normalny?
Czy zaraz wydarzy się coś gorszego?

Wtedy samo obserwowanie zaczyna zajmować coraz większą część doświadczenia.

Im częściej sprawdzasz, tym łatwiej ciało wraca na pierwszy plan

Sprawdzanie może wydawać się sposobem na uspokojenie siebie.

Na moment daje poczucie:

„pilnuję sytuacji”.

Ale każda kolejna kontrola kieruje uwagę ponownie na ten sam sygnał.

I może powstać pętla:

sygnał z ciała
↓
uwaga
↓
sprawdzanie
↓
większe znaczenie sygnału
↓
jeszcze więcej uwagi

Właśnie dlatego czasem próba upewnienia się, że wszystko jest już dobrze, paradoksalnie powoduje, że ciało staje się jeszcze bardziej obecne.

Jeśli to rozpoznajesz, zobacz również: Czy ciągłe sprawdzanie ciała może nasilać lęk?

Przeciążenie może zmieniać sposób, w jaki odczuwasz ciało

Czasem reakcje stają się szczególnie wyraźne po dłuższym okresie funkcjonowania w napięciu.

Dużo obowiązków.

Dużo rzeczy do pilnowania.

Mało prawdziwego zatrzymania.

Wiele decyzji, relacji albo spraw utrzymywanych przez dłuższy czas w uwadze.

W takim stanie próg, przy którym kolejny bodziec zaczyna być odczuwany jako obciążający, może być niższy.

Ciało staje się wtedy czymś, czego trudniej nie zauważać.

Nie musisz automatycznie interpretować tego jako sygnału, że „coś jest z Tobą nie tak”.

Możesz potraktować to jako informację:

mój system jest w tej chwili mocno obciążony.

AUTOR WPISU
Marcin Brzeźniak

5k+ sesji 1:1 • ★★★★★ 145 opinii na Znany Lekarz

Psycholog i hipnoterapeuta. Pracuję z osobami, które mierzą się z lękiem, natłokiem myśli, napięciem w ciele i automatycznymi reakcjami. Więcej o moim podejściu znajdziesz w Jak pracuję

Pomocne nagrania

Natłok myśli

Gdy głowa nie odpuszcza i potrzebujesz odzyskać więcej spokoju.

Przejdź do nagrania

Wracam do siebie

Metoda powrotu do siebie i patrzenia na trudne sprawy z innego miejsca.

Zobacz program

6 minut regulacji

Krótka forma na momenty silnego napięcia, lęku albo przeciążenia.

Posłuchaj nagrania

To nie zawsze jest moment na dalsze rozumienie

Kiedy ciało przejmuje uwagę, wiele osób robi jeszcze więcej tego, co zna najlepiej:

• szuka kolejnej przyczyny,
• analizuje każdy sygnał,
• próbuje ustalić, dlaczego właśnie teraz,
• wraca do wcześniejszych sytuacji,
• szuka odpowiedzi, która wreszcie przyniesie ulgę.

Tyle że kolejna porcja rozumienia nie zawsze zmienia aktualny stan.

Czasami bardziej przydatne będzie:

• zauważenie oddechu bez intensywnego monitorowania go,
• poczucie kontaktu stóp z podłożem,
• rozejrzenie się po pomieszczeniu,
• zauważenie kilku rzeczy naraz zamiast jednego sygnału,
• odzyskanie szerszego kontaktu ze sobą i otoczeniem.

Nie ignorujesz w ten sposób ciała.

Przestajesz jedynie pozwalać, żeby jeden sygnał zajmował całe pole doświadczenia.

Co pomaga, kiedy ciało już przejęło uwagę

Nie potrzebujesz idealnego rozluźnienia w kilka sekund.

Dużo bardziej użyteczne może być odzyskanie choć odrobiny przestrzeni.

Pomaga między innymi:

• zauważyć, że organizm jest pobudzony,
• nie interpretować każdego odczucia jak nowego zagrożenia,
• ograniczyć powtarzające się sprawdzanie,
• rozszerzyć uwagę na otoczenie,
• poczuć kilka neutralnych punktów kontaktu z ciałem,
• zauważyć różnicę między samym odczuciem a historią, którą dopowiada do niego głowa.

Czasem ten niewielki kawałek przestrzeni jest dokładnie tym, od czego zaczyna się zmiana.

Co możesz zrobić w praktyce

1. Nazwij to, co właśnie się dzieje

Zamiast od razu pytać:

„Co jest ze mną nie tak?”

spróbuj prostszego opisu:

„Moja uwaga bardzo mocno skierowała się właśnie na ciało.”

To opis doświadczenia, a nie jego diagnoza.

2. Zauważ jedno odczucie bez próby natychmiastowej zmiany

Może to być napięcie w klatce, brzuchu, barkach albo gardle.

Nie musisz od razu go usuwać.

Zauważ jedynie:

• gdzie dokładnie je czujesz,
• jak duży obszar zajmuje,
• czy jest stałe, czy trochę się zmienia.

3. Potem poszerz uwagę

To jest kluczowa część.

Nie pozostawaj wyłącznie przy tym jednym odczuciu.

Zauważ równocześnie:

• kontakt stóp z podłożem,
• oparcie pod plecami,
• jeden dźwięk w pomieszczeniu,
• jeden przedmiot przed Tobą,
• temperaturę powietrza albo dłoni.

Sprawdź, czy ciało nadal zajmuje dokładnie tyle samo przestrzeni w Twojej uwadze.

4. Nie sprawdzaj od razu, czy „zadziałało”

Jeżeli co kilkanaście sekund pytasz siebie:

„Czy już jest lepiej?”

uwaga znowu wraca dokładnie tam, skąd próbujesz ją poszerzyć.

Daj doświadczeniu chwilę bez oceniania rezultatu.

5. Jeśli chcesz, przejdź przez to z krótkim prowadzeniem

Właśnie po to istnieje ścieżka:

OS Ulgi — Gdy ciało przejmuje uwagę →

Nie jest kolejnym tekstem do zrozumienia. Ma pozwolić Ci sprawdzić tę zmianę uwagi w doświadczeniu.

Ciało nie musi być Twoim wrogiem

Ciało, które przejmuje uwagę, może być męczące.

Może odbierać lekkość i utrudniać zajmowanie się czymkolwiek innym.

Ale nie musisz budować z nim kolejnej relacji opartej na walce.

Możesz nauczyć się zauważać jego sygnały, jednocześnie zachowując dostęp także do reszty doświadczenia.

To istotna różnica:

czuję coś mocno, ale to nie musi być wszystkim, co w tej chwili istnieje.

Im łatwiej odzyskujesz tę szerszą perspektywę, tym mniejsza jest szansa, że pojedynczy sygnał natychmiast przejmie cały dostępny obszar uwagi.