Jak podjąć trudną decyzję? Co zrobić, gdy nie wiesz, co wybrać

Jak podjąć trudną decyzję, kiedy żadna opcja nie daje Ci pewności?

Zostać czy odejść?

Zmienić pracę czy jeszcze poczekać?

Sprzedać mieszkanie czy zostawić sobie możliwość powrotu?

Powiedzieć „dość” czy dać tej relacji jeszcze trochę czasu?

Są decyzje, w których problemem nie jest brak możliwości.

Problemem jest to, że każda możliwość coś daje i każda coś zabiera.

Więc myślisz.

Zbierasz kolejne informacje. Wracasz do tych samych argumentów. Przez chwilę skłaniasz się ku jednej opcji, później przypominasz sobie jej koszt i wracasz do drugiej.

Czekasz na ten jeden szczegół, który wreszcie sprawi, że wybór stanie się oczywisty.

Tylko że czas mija.

A zamiast większej jasności pojawia się coraz większe zmęczenie.

Być może dlatego, że w pewnym momencie problemem przestaje być sama decyzja.

Problemem staje się życie przez długi czas w stanie nierozstrzygnięcia.

„Nie wiem, co zrobić” nie zawsze oznacza, że potrzebujesz więcej informacji

To jedno z pierwszych rozróżnień, które może przynieść ulgę.

Czasem rzeczywiście wiesz za mało.

Jeżeli rozważasz zmianę pracy, warto znać warunki nowej oferty. Jeżeli podejmujesz decyzję finansową, potrzebujesz liczb. Jeżeli rozważasz ważne leczenie, potrzebujesz informacji o możliwościach i ryzyku.

Ale istnieje też inna sytuacja.

Masz już większość istotnych danych.

Wiesz, jakie są zalety jednej opcji.

Wiesz, co Cię w niej uwiera.

Znasz konsekwencje drugiej.

Rozmawiałeś o tym z innymi.

Przemyślałeś to wielokrotnie.

I nadal czekasz.

Wtedy warto zadać sobie inne pytanie:

Jakiej informacji właściwie jeszcze potrzebuję, żeby móc zdecydować?

Jeżeli nie potrafisz jej nazwać, być może nie czekasz już na informację.

Być może czekasz na pewność.

A to nie jest to samo.

Trudna decyzja często nie daje pewności przed jej podjęciem

Chcielibyśmy podejmować ważne decyzje w następujący sposób:

najpierw mam całkowitą jasność,

potem dokonuję wyboru,

a później spokojnie realizuję właściwą opcję.

Tyle że wiele życiowych decyzji tak nie działa.

Nie możesz wiedzieć, jak dokładnie będziesz się czuł sześć miesięcy po zmianie pracy.

Nie wiesz, czy związek po kolejnej próbie rzeczywiście będzie wyglądał inaczej.

Nie możesz sprawdzić równolegle dwóch wersji własnego życia i później wybrać tej lepszej.

Decyzja dotyczy przyszłości.

A przyszłość z definicji zawiera element, którego jeszcze nie możesz znać.

Dlatego pytanie:

„Która opcja na pewno okaże się właściwa?”

może nie mieć dostępnej odpowiedzi.

To nie znaczy, że masz wybierać przypadkowo.

Oznacza coś bardziej użytecznego:

dobra decyzja nie zawsze jest decyzją podjętą z pełną pewnością.

Czasem jest decyzją podjętą na podstawie tego, co wiesz, czego potrzebujesz i jaką cenę jesteś gotowy zaakceptować dzisiaj.

Być może próbujesz znaleźć decyzję bez straty

W wielu trudnych wyborach istnieje element, który łatwo przeoczyć.

Nie pytamy wyłącznie:

„Co będzie dla mnie lepsze?”

Czasem tak naprawdę szukamy opcji, dzięki której:

• niczego ważnego nie stracimy,
• nikogo nie rozczarujemy,
• nie będziemy żałować,
• nie zamkniemy sobie żadnych drzwi,
• nie popełnimy błędu,
• zachowamy wszystkie korzyści dotychczasowej sytuacji,
• a jednocześnie pozbędziemy się jej kosztów.

Taka opcja byłaby idealna.

I właśnie dlatego tak trudno ją znaleźć.

Bo czasem nie istnieje.

Odejście z pracy może oznaczać utratę bezpieczeństwa, nawet jeśli daje więcej wolności.

Pozostanie w relacji może oznaczać zachowanie bliskości, ale również zgodę na coś, co od dawna Ci nie służy.

Sprzedaż mieszkania może coś umożliwić i jednocześnie zamknąć możliwość powrotu.

Dojrzała decyzja nie zawsze polega więc na znalezieniu rozwiązania bez kosztu.

Czasem polega na odpowiedzi:

Który koszt jestem gotowy ponieść w zamian za życie bardziej zgodne z tym, czego naprawdę chcę?

To jest znacznie trudniejsze pytanie.

Ale często właśnie ono przybliża do decyzji.

Nierozstrzygnięcie też ma swoją cenę

Kiedy porównujesz opcję A i B, naturalnie analizujesz koszt jednej i drugiej.

Łatwo jednak pominąć trzecią możliwość:

koszt pozostawania pomiędzy nimi.

Może nim być ciągłe napięcie.

Powracanie do tematu podczas spaceru, przed snem albo w środku pracy.

Sprawdzanie kolejnych ofert.

Odgrywanie w głowie przyszłych rozmów.

Rozważanie jeszcze jednego wariantu.

Poczucie, że nie można w pełni zaangażować się w to, co jest teraz, bo za chwilę wszystko może się zmienić.

Jedna część Ciebie przygotowuje się do pozostania.

Druga do odejścia.

Jedna wyobraża sobie ulgę po zmianie.

Druga przypomina, co możesz stracić.

Żadna wersja nie zostaje domknięta.

I właśnie dlatego nierozstrzygnięcie może być tak wyczerpujące.

Nie dlatego, że decyzję trzeba koniecznie przyspieszyć.

Tylko dlatego, że brak decyzji również jest stanem, w którym żyjesz — i również ponosisz jego koszt.

„Jeszcze pomyślę” czasem uspokaja na chwilę

Odłożenie decyzji może przynieść natychmiastową ulgę.

Dziś nie muszę jeszcze wybierać.

Nie zamykam żadnej możliwości.

Nie muszę mierzyć się z konsekwencjami.

Mogę poszukać jeszcze jednej informacji.

To może być rozsądne.

Problem pojawia się wtedy, gdy „jeszcze pomyślę” przestaje prowadzić do nowych danych, a zaczyna jedynie przesuwać moment kontaktu z tym, czego najbardziej nie chcemy poczuć.

Na przykład:

• żalu po stracie jednej możliwości,
• poczucia winy,
• lęku przed pomyłką,
• odpowiedzialności za własny wybór,
• rozczarowania kogoś,
• niepewności związanej z nowym etapem.

Wtedy kolejne analizowanie nie przybliża do decyzji.

Chroni przed jej ceną.

To ważne rozróżnienie.

Bo być może nie potrzebujesz już lepiej przeanalizować obu opcji.

Być może potrzebujesz zobaczyć:

Czego próbuję uniknąć, pozostawiając decyzję otwartą?

Sprawdź, na co właściwie czekasz

To jedno z prostszych pytań, ale potrafi przesunąć perspektywę.

Na co właściwie czekam, zanim pozwolę sobie zdecydować?

Ofertę, która będzie bez żadnych wad?

Zmianę zachowania drugiej osoby?

Moment, w którym przestanę się bać?

Zgodę wszystkich wokół?

Gwarancję, że nie będę żałować?

Jeszcze jeden znak?

Na to, że jedna z możliwości sama zniknie i decyzja zostanie podjęta za mnie?

Nie ma nic złego w czekaniu, kiedy rzeczywiście istnieje konkretne wydarzenie, na które warto zaczekać.

Ale jeżeli odpowiedź brzmi:

„Czekam, aż będę wiedzieć na pewno”,

warto sprawdzić, czy taki moment jest w ogóle możliwy.

Nie każda wątpliwość oznacza, że decyzja jest zła

To szczególnie ważne po dokonaniu wyboru.

Wiele osób wyobraża sobie, że właściwa decyzja powinna przynieść natychmiastową ulgę i zakończyć wszystkie wątpliwości.

A potem podejmują decyzję i czują:

• smutek,
• lęk,
• napięcie,
• tęsknotę,
• żal za utraconą opcją.

I myślą:

„Skoro tak się czuję, chyba wybrałem źle”.

Niekoniecznie.

Możesz wybrać właściwy dla siebie kierunek i nadal przeżywać stratę tego, z czego zrezygnowałeś.

Możesz zakończyć relację, o której wiesz, że Ci nie służy, i nadal tęsknić.

Możesz zmienić pracę i nadal bać się nowej.

Możesz podjąć decyzję zgodną ze sobą i nadal zastanawiać się przez chwilę, jak wyglądałaby druga droga.

Emocjonalny koszt wyboru nie jest automatycznie dowodem jego błędności.

Czasem jest po prostu ceną tego, że coś naprawdę było dla Ciebie ważne.

Cztery pytania, które mogą przybliżyć Cię do decyzji

Jeżeli od dłuższego czasu krążysz wokół tego samego wyboru, nie potrzebujesz kolejnych trzydziestu pytań.

Spróbuj czterech.

1. Co już naprawdę wiem?

Nie co podejrzewam.

Nie czego się boję.

Nie co jeszcze hipotetycznie może się wydarzyć.

Jakie informacje są już dostępne?

Co obecna sytuacja pokazała Ci do tej pory?

2. Czego jeszcze rzeczywiście potrzebuję się dowiedzieć?

Nazwij konkretną informację.

Jeżeli istnieje — zdobądź ją.

Jeżeli nie potrafisz jej wskazać, zauważ, że być może kolejna analiza nie dostarczy Ci już tego, czego szukasz.

3. Jakiej ceny najbardziej nie chcę zaakceptować?

To może być pytanie ważniejsze niż klasyczne „za i przeciw”.

Każda możliwość może mieć swoją cenę.

Która z nich najbardziej Cię zatrzymuje?

Co oznaczałoby dla Ciebie zaakceptowanie jej?

4. Na co właściwie czekam?

I sprawdź odpowiedź bardzo uczciwie.

Czy czekasz na informację?

Na gwarancję?

Własną gotowość?

Czy może na sytuację, w której nie będziesz już musiał wybierać?

Nie zawsze musisz podjąć decyzję o wszystkim

Jest jeszcze jedno wyjście z paraliżu, które łatwo przeoczyć.

Czasem próbujesz odpowiedzieć na pytanie zbyt duże na obecny moment.

Czy chcę zostać w tej pracy przez następne pięć lat?

Czy to jest osoba, z którą chcę spędzić resztę życia?

Czy powinienem całkowicie zmienić kierunek zawodowy?

Być może nie potrzebujesz jeszcze odpowiedzi na tak duże pytanie.

Być może potrzebujesz decyzji o następnym ruchu.

Na przykład:

Przez najbliższy miesiąc sprawdzę trzy konkretne możliwości pracy.

Przeprowadzę rozmowę, której dotąd unikam.

Ustalę granicę i zobaczę, co się wydarzy, kiedy rzeczywiście ją postawię.

Zdobędę jedną brakującą informację i ustalę termin, w którym podejmę decyzję.

To zmniejsza ciężar wyboru bez uciekania od niego.

Nie musisz zawsze znać całą drogę.

Czasem wystarczy wiedzieć, jaki następny krok pozwoli Ci zobaczyć więcej.

Decyzja może nie dać Ci pewności. Może dać Ci kierunek.

To prawdopodobnie najważniejsza różnica.

Pewność mówi:

„Wiem, że wszystko skończy się dobrze”.

Kierunek mówi:

„Na podstawie tego, co dziś wiem, wybieram tę drogę i będę reagował na to, czego dowiem się dalej”.

Pierwsze często jest niedostępne.

Drugie jest możliwe znacznie częściej.

Być może więc nie potrzebujesz jeszcze większej pewności siebie, jeszcze jednej listy plusów i minusów ani kolejnej osoby, która powie Ci, co powinieneś zrobić.

Być może potrzebujesz lepiej zobaczyć:

• co już wiesz,
• czego rzeczywiście nie wiesz,
• co próbujesz zachować,
• jakiej straty unikasz,
• czego potrzebujesz,
• i jaka decyzja jest wystarczająco zgodna z Tobą, żeby wykonać następny krok.

To nie zawsze sprawi, że decyzja stanie się łatwa.

Ale może sprawić, że przestanie być nieskończona.

A ulga czasem zaczyna się właśnie tutaj:

nie wtedy, kiedy wreszcie masz gwarancję,

ale wtedy, kiedy przestajesz oczekiwać od siebie niemożliwej pewności i zaczynasz odzyskiwać kierunek.

Gdy nierozstrzygnięcie utrzymuje Cię w ciągłym napięciu

Jeżeli zauważasz, że nie tylko analizujesz jedną decyzję, ale właściwie cały czas pozostajesz przygotowany na kilka możliwych scenariuszy, przeczytaj również: Ciągłe napięcie i gotowość – dlaczego nie potrafisz odpuścić?