SEKSUALNOŚĆ • CIAŁO • POŻĄDANIE • WYBÓR

Czy ja tego chcę? Jak rozpoznać własne „tak”, „nie” i „jeszcze nie wiem” w seksualności

Czasami odpowiedź jest prosta.

Chcesz.

Albo nie chcesz.

A czasami ciało reaguje, druga osoba Cię pociąga, sytuacja jest bezpieczna — a Ty nadal nie potrafisz jednoznacznie powiedzieć:

„tak, właśnie tego chcę”.

Może pojawia się ciekawość, ale nie wyraźne pożądanie.

Możesz zgodzić się na seks, chociaż sama nie masz na niego szczególnej ochoty.

Możesz zacząć bez większego pożądania i odkryć je dopiero później.

Albo przeciwnie — ciało może reagować, a jakaś część Ciebie zdecydowanie nie chce iść dalej.

To nie musi oznaczać, że „nie umiesz słuchać swojego ciała”.

Seksualne „chcę” jest bardziej złożone niż jedna reakcja fizjologiczna albo jedno uczucie.

I czasami potrzebujesz nie szybszej odpowiedzi, ale odrobiny przestrzeni, żeby zauważyć, z czego właściwie składa się Twoje „tak”.

Pożądanie i zgoda to nie to samo

To jedno z najważniejszych rozróżnień.

Pożądanie opisuje to, czego chcesz albo ku czemu Cię ciągnie.

Zgoda dotyczy decyzji o uczestniczeniu w określonej aktywności seksualnej.

Te dwa elementy bardzo często są zgodne.

Chcesz i mówisz „tak”.

Ale nie zawsze.

Badania Zoë Peterson i Charlene Muehlenhard pokazują, że seksualnego wanting — tego, na ile doświadczenie jest chciane — nie warto automatycznie utożsamiać ze zgodą.

Możliwe jest również świadome zgodzenie się na aktywność seksualną, mimo że nie pojawia się wyraźne pożądanie.

W literaturze opisuje się takie doświadczenia między innymi pojęciem sexual compliance.

I tu ważne zastrzeżenie:

samo występowanie sexual compliance nie pozwala automatycznie ocenić danego doświadczenia jako dobrego albo złego.

Znaczenie mają między innymi motywacja, poczucie własnego wyboru, relacja, możliwość odmowy, komunikacja i to, jak człowiek doświadcza później swojej decyzji.

Brak ochoty na początku nie zawsze oznacza „nie”

Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, ponieważ pożądanie nie zawsze pojawia się przed aktywnością seksualną.

U części osób może rozwijać się responsywnie.

Na początku pojawia się raczej:

• otwartość,
• bliskość,
• ciekawość,
• przyjemny dotyk,
• poczucie bezpieczeństwa.

Dopiero później może wzrosnąć pobudzenie i pożądanie.

Dlatego pytanie:

„Czy mam już teraz stuprocentową ochotę?”

nie zawsze jest jedynym użytecznym kryterium.

Czasami bardziej precyzyjne może być:

„Czy chcę sprawdzić, co wydarzy się dalej?”

To też jest rodzaj „tak”.

Ale jest innym „tak” niż:

„bardzo tego pragnę”.

AUTOR WPISU
Marcin Brzeźniak

5k+ sesji 1:1 • ★★★★★ 145 opinii na Znany Lekarz

Psycholog i hipnoterapeuta. Pracuję z osobami, które mierzą się z lękiem, natłokiem myśli, napięciem w ciele i automatycznymi reakcjami. Więcej o moim podejściu znajdziesz w Jak pracuję

Pomocne nagrania

Natłok myśli

Gdy głowa nie odpuszcza i potrzebujesz odzyskać więcej spokoju.

Przejdź do nagrania

Wracam do siebie

Metoda powrotu do siebie i patrzenia na trudne sprawy z innego miejsca.

Zobacz program

6 minut regulacji

Krótka forma na momenty silnego napięcia, lęku albo przeciążenia.

Posłuchaj nagrania

Nie każde „tak” pochodzi z tego samego miejsca

Możesz zgodzić się na seks, ponieważ:

• masz dużą ochotę,
• jesteś ciekawa/y,
• wiesz, że pożądanie często pojawia się u Ciebie później,
• chcesz bliskości z partnerem,
• seks jest dla Ciebie przyjemnym sposobem budowania relacji.

Ale możesz również powiedzieć „tak”, ponieważ:

• nie chcesz kogoś rozczarować,
• czujesz obowiązek,
• obawiasz się reakcji partnera,
• chcesz zakończyć nacisk,
• masz poczucie, że „w związku tak trzeba”,
• łatwiej jest się zgodzić niż powiedzieć „nie”.

Na zewnątrz każde z tych doświadczeń może wyglądać podobnie.

W środku może oznaczać coś zupełnie innego.

A ciało? Warto go słuchać, ale nie robić z niego wyroczni

Możesz teraz pomyśleć:

„Dobrze. To po prostu sprawdzę, co mówi ciało.”

To może być bardzo użyteczne.

Ale również tutaj potrzebna jest precyzja.

Ciało dostarcza informacji. Nie zawsze dostarcza gotowej odpowiedzi.

Badania nad tzw. sexual concordance pokazują, że fizjologiczna reakcja genitalna i subiektywne poczucie seksualnego pobudzenia nie zawsze są ze sobą zgodne.

Dlatego:

lubrykacja nie znaczy automatycznie „chcę”.

Erekcja nie znaczy automatycznie „chcę”.

Napięcie w brzuchu nie ma jednej uniwersalnej interpretacji.

A brak wyraźnego pobudzenia na początku również nie musi automatycznie oznaczać „nie”.

Ciało jest jednym ze źródeł informacji.

Obok niego są jeszcze:

• Twoje emocje,
• pożądanie,
• ciekawość,
• granice,
• kontekst relacyjny,
• poczucie bezpieczeństwa,
• wartości,
• i możliwość swobodnego wyboru.

Jeżeli chcesz dokładniej rozdzielić reakcję ciała od pobudzenia, pożądania i impulsu, zobacz: Czy każde seksualne pobudzenie oznacza potrzebę seksu?

Możesz mieć więcej niż dwie odpowiedzi

Wiele osób próbuje rozstrzygnąć:

TAK albo NIE.

A przecież Twoje doświadczenie może brzmieć:

„tak”.

„nie”.

„jeszcze nie wiem”.

„jestem ciekawa/y, ale chcę wolniej”.

„chcę tego dotyku, ale nie chcę iść dalej”.

„chcę być blisko, ale nie mam ochoty na seks”.

„na początku nie miałam ochoty, ale teraz mam”.

„jeszcze chwilę temu chciałem, ale już nie chcę”.

To ostatnie jest szczególnie ważne.

Decyzja może się zmienić w trakcie doświadczenia.

Zgoda na jeden krok nie oznacza automatycznej zgody na następny.

Pięć pytań, które pomagają odróżnić własne „chcę” od automatycznego „dobrze”

Nie traktowałbym ich jak testu.

To raczej sposób na zwiększenie liczby informacji, które bierzesz pod uwagę.

1. Gdybym wiedział/a, że druga osoba przyjmie każdą moją odpowiedź spokojnie — czego chciał(a)bym teraz?

To pytanie pomaga na chwilę oddzielić własne doświadczenie od przewidywanej reakcji partnera.

2. Gdybyśmy zatrzymali się właśnie teraz — poczuł(a)bym ulgę, rozczarowanie czy raczej obojętność?

Żadna z tych odpowiedzi nie jest „prawidłowa”.

Ale każda wnosi informację.

3. Czy chcę tego, co dzieje się teraz, czy przede wszystkim chcę czegoś, co ma mi to dać?

Na przykład:

• bliskości,
• potwierdzenia, że jestem atrakcyjna/y,
• spokoju w relacji,
• poczucia bycia potrzebną/ym,
• rozładowania napięcia.

Sama odpowiedź nie dyskwalifikuje seksu.

Pomaga tylko lepiej rozpoznać jego funkcję.

4. Czy mam poczucie, że mogę w każdej chwili zmienić zdanie?

To dla mnie jedno z ważniejszych pytań.

Swoboda powiedzenia „stop” jest częścią swobody powiedzenia „tak”.

5. Czy w tym doświadczeniu jest choć odrobina ruchu w stronę tego, czego chcę?

Nie musi być fajerwerków.

Czasami jest ciekawość.

Przyjemność.

Bliskość.

Ochota, żeby zostać jeszcze chwilę.

Jeśli natomiast doświadczenie polega głównie na wytrzymywaniu, czekaniu aż się skończy albo odcinaniu od tego, co czujesz, to jest inny rodzaj informacji.

Uwaga na prostą pułapkę: „jeśli nie czuję wyraźnego nie, to znaczy tak”

Nie.

Brak sprzeciwu nie jest tym samym co własne „chcę”.

Podobnie:

„mogę to zrobić”

nie znaczy automatycznie:

„chcę to zrobić”.

I jeszcze:

„zgadzam się”

nie mówi nam samo w sobie, dlaczego się zgadzasz.

Dlatego warto interesować się nie tylko samym „tak” albo „nie”, ale również tym, co wydarzyło się chwilę wcześniej.

Kontakt z ciałem może pomóc — pod warunkiem że nie próbujesz wymusić odpowiedzi

W seksuologii wykorzystywane są między innymi praktyki mindfulness i kierowania uwagi do bieżącego doświadczenia.

Nie dlatego, że ciało zawsze „wie lepiej”.

Raczej dlatego, że mniejsza ilość oceniania i większy kontakt z bieżącymi doznaniami mogą zwiększać dostęp do informacji, które wcześniej zagłuszało analizowanie, przewidywanie albo obserwowanie siebie z zewnątrz.

Badania nad interwencjami mindfulness wskazują na poprawę wybranych aspektów funkcjonowania seksualnego, szczególnie u kobiet z trudnościami dotyczącymi pożądania i pobudzenia.

Nie oznacza to jednak:

„skanuj ciało tak długo, aż znajdziesz prawidłową odpowiedź”.

To byłoby tylko kolejne zadanie do wykonania.

Lepiej zauważyć kilka elementów i pozwolić im współistnieć.

„Czuję pobudzenie.”

„Jednocześnie jestem niepewna.”

„Podoba mi się ten dotyk.”

„Nie wiem jeszcze, czy chcę czegoś więcej.”

To jest wystarczająco dużo informacji na ten moment.

Drobny eksperyment: 60 sekund bez decyzji

Jeżeli sytuacja jest bezpieczna i nie wymaga natychmiastowej odpowiedzi, możesz czasem dać sobie krótką chwilę bez rozstrzygania.

Nie po to, żeby stworzyć idealną diagnozę własnego pożądania.

Żeby zauważyć więcej.

Sprawdź:

• Co robi moje ciało?
• Co jest przyjemne?
• Co jest nieprzyjemne?
• Do czego mam ochotę się zbliżyć?
• Od czego chciał(a)bym się odsunąć?
• Czego chcę więcej?
• Czego chcę mniej?
• Czego jeszcze nie wiem?

Potem możesz zdecydować.

Albo nadal nie decydować.

„Jeszcze nie wiem” również jest informacją.

Jeśli Twoje „tak” regularnie pojawia się wbrew Tobie, problem może nie leżeć w seksualności

Jeżeli wielokrotnie orientujesz się dopiero po fakcie, że właściwie nie chciałaś/eś tego, na co się zgodziłaś/eś, warto spojrzeć szerzej.

Może chodzić o:

• trudność z odmową,
• lęk przed rozczarowaniem drugiej osoby,
• przekonanie, że potrzeby partnera są ważniejsze,
• nawyk dostosowywania się,
• presję albo przymus,
• trudność z zauważaniem własnych granic wcześniej niż po ich przekroczeniu.

Wtedy pytanie:

„dlaczego nie mam większej ochoty na seks?”

może prowadzić w niewłaściwą stronę.

Tematem może być raczej:

„jak odzyskać wcześniejszy dostęp do własnego wyboru?”

Jeżeli najpierw zauważasz napięcie, wycofanie albo inne sygnały ciała, ale mimo tego w relacji nadal robisz coś wbrew sobie, zobacz: Co dzieje się w ciele, gdy jesteś w relacji wbrew sobie?

Jeśli natomiast wiesz już, że czegoś nie chcesz, ale największa trudność pojawia się wtedy, kiedy trzeba powiedzieć to drugiej osobie, problem jest trochę inny.

Wtedy bardziej użyteczny może być ten tekst: Jak mówić „nie” bez poczucia winy i tłumaczenia się?

Własne „tak” nie musi być spektakularne

Czasami seksualne „tak” jest bardzo wyraźne.

A czasami brzmi:

„jestem ciekawa”.

„chcę jeszcze chwilę”.

„to jest przyjemne”.

„chcę zobaczyć, czy pojawi się więcej ochoty”.

Najważniejsze nie jest znalezienie jednego idealnego sygnału, który zawsze powie Ci, czego chcesz.

Bardziej interesująca jest zdolność do pozostawania w kontakcie z własnym doświadczeniem wystarczająco długo, żeby zauważyć:

co dzieje się w ciele, czego pragniesz, na co się zgadzasz i czy nadal masz poczucie, że możesz wybrać inaczej.

To są różne pytania.

I właśnie dlatego warto czasem zadawać je osobno.