POBUDZENIE • CIAŁO • POŻĄDANIE • WYBÓR

Czy każde seksualne pobudzenie oznacza potrzebę seksu?

Większość ludzi prawdopodobnie nigdy nie zadaje sobie tego pytania.

Pojawia się określone pobudzenie, napięcie albo charakterystyczne odczucie w ciele i niemal automatycznie pojawia się interpretacja:

• „Mam ochotę na seks.”
• „Potrzebuję masturbacji.”
• „Muszę to rozładować.”

Dla wielu osób połączenie jest tak oczywiste, że właściwie go nie zauważają.

Pobudzenie → seks.

Tymczasem seksualność człowieka jest bardziej złożona.

Reakcja fizjologiczna ciała, subiektywne poczucie pobudzenia, pożądanie, impuls do działania i decyzja, czego naprawdę chcę, są ze sobą związane — ale nie są dokładnie tym samym.

To prowadzi do pytania, które wydaje mi się znacznie ciekawsze:

co właściwie dzieje się pomiędzy tym, co pojawia się w ciele, a tym, co robisz później?

Pobudzenie seksualne i pożądanie to nie dokładnie to samo

W badaniach nad seksualnością rozróżnia się między innymi fizjologiczną reakcję genitalną i subiektywne doświadczenie seksualnego pobudzenia.

Te dwa poziomy mogą występować razem.

Ale nie muszą być idealnie zsynchronizowane.

Duża metaanaliza badań psychofizjologicznych wykazała, że zgodność pomiędzy reakcją genitalną a deklarowanym pobudzeniem jest daleka od pełnej — zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, choć przeciętnie była wyższa u mężczyzn.

To ważne rozróżnienie.

Ciało może reagować, zanim jeszcze świadomie określisz, czego doświadczasz i czego chcesz.

Podobnie pożądanie nie zawsze musi pojawiać się jako pierwsze.

Klasyczne wyobrażenie wygląda mniej więcej tak:

mam ochotę → pojawia się pobudzenie → podejmuję aktywność seksualną

U części osób rzeczywiście tak bywa.

Istnieje jednak również pożądanie responsywne — chęć może pojawić się dopiero w odpowiednim kontekście, wraz z bliskością, przyjemnością lub narastającym pobudzeniem.

Nie istnieje więc jeden uniwersalny porządek, który mówi, co „powinno” pojawić się najpierw.

AUTOR WPISU
Marcin Brzeźniak

5k+ sesji 1:1 • ★★★★★ 145 opinii na Znany Lekarz

Psycholog i hipnoterapeuta. Pracuję z osobami, które mierzą się z lękiem, natłokiem myśli, napięciem w ciele i automatycznymi reakcjami. Więcej o moim podejściu znajdziesz w Jak pracuję

Pomocne nagrania

Natłok myśli

Gdy głowa nie odpuszcza i potrzebujesz odzyskać więcej spokoju.

Przejdź do nagrania

Wracam do siebie

Metoda powrotu do siebie i patrzenia na trudne sprawy z innego miejsca.

Zobacz program

6 minut regulacji

Krótka forma na momenty silnego napięcia, lęku albo przeciążenia.

Posłuchaj nagrania

Ciało może reagować inaczej niż Twoja świadoma decyzja

To rozróżnienie ma jeszcze jeden bardzo ważny wymiar.

Fizjologiczna reakcja seksualna nie jest tym samym co chęć, decyzja ani zgoda.

Możliwe jest pojawienie się reakcji genitalnej także w sytuacji, której człowiek nie chce, nie wybiera albo doświadcza jako nieprzyjemnej.

Dlatego erekcja, lubrykacja, a nawet inne fizjologiczne reakcje nie są wiarygodnym dowodem:

„skoro ciało zareagowało, to na pewno tego chciałem/chciałam”.

Ciało może reagować na bodźce.

Ty nadal możesz określać, czy to doświadczenie jest dla Ciebie przyjemne, czy go chcesz i co chcesz zrobić dalej.

To właśnie tutaj pojawia się niezwykle ważna przestrzeń pomiędzy reakcją a wyborem.

Jedno odczucie w ciele może zostać zinterpretowane na wiele sposobów

Wyobraź sobie ścisk w brzuchu.

Co oznacza?

• lęk?
• ekscytację?
• napięcie?
• oczekiwanie?
• gotowość?

Samo odczucie nie przychodzi z dołączoną instrukcją obsługi.

Kontekst, wcześniejsze doświadczenia, uwaga i sposób interpretacji pomagają nadać mu znaczenie.

Podobnie może być z pobudzeniem seksualnym.

Pojawia się reakcja.

A potem bardzo szybko może pojawić się:

„wiem, co to znaczy”.

Jeżeli przez lata najczęściej następowała sekwencja:

pobudzenie → masturbacja / seks → spadek napięcia

ta droga może stać się bardzo znajoma.

I właśnie dlatego interesujące jest rozdzielenie kilku kolejnych momentów.

Od reakcji ciała do wyboru jest więcej niż jeden krok

Możesz potraktować to jak prostą mapę:

BODZIEC / KONTEKST
↓
REAKCJA CIAŁA
↓
CO WŁAŚCIWIE CZUJĘ?
↓
JAK TO INTERPRETUJĘ?
↓
CZEGO CHCĘ?
↓
CO WYBIERAM?

Czasami te etapy dzieją się błyskawicznie.

I nie ma w tym niczego niewłaściwego.

Seks i masturbacja mogą być naturalną, przyjemną i świadomie wybraną odpowiedzią na seksualne pobudzenie.

Problem zaczyna się raczej wtedy, kiedy:

jedna reakcja ciała automatycznie oznacza tylko jedną możliwą odpowiedź.

Wtedy trudniej sprawdzić:

• czy rzeczywiście mam ochotę na seks,
• czy przede wszystkim jestem napięty,
• czy szukam przyjemności,
• czy potrzebuję kontaktu i bliskości,
• czy próbuję zmienić swój stan,
• czy pojawił się po prostu znajomy impuls.

Pobudzenie seksualne może być również częścią regulacji napięcia

To szczególnie interesujący obszar.

Seksualność może przynosić przyjemność, bliskość i satysfakcję.

Ale aktywność seksualna albo masturbacja mogą również pełnić inną funkcję:

szybko zmieniać stan.

Najpierw pojawia się napięcie.

Potem impuls.

Następnie działanie.

Na końcu ulga.

Jeżeli taki ciąg powtarza się wystarczająco często, bardzo łatwo przestać rozróżniać:

„jestem seksualnie pobudzony”

od:

„potrzebuję teraz szybko zmienić to, co czuję”.

Nie oznacza to automatycznie problemu ani kompulsji.

Warto jednak zauważyć funkcję zachowania.

Jeśli znasz sytuację, w której impuls bardzo szybko prowadzi do znanej reakcji, zobacz również: Czym jest impuls i jak przestać reagować na niego automatycznie?

Nie trzeba wybierać pomiędzy rozładowaniem a tłumieniem

Kiedy pojawia się silne pobudzenie, łatwo zobaczyć dwie możliwości:

zareagować

albo

powstrzymać reakcję.

Ale istnieje też trzecia:

przez chwilę niczego jeszcze nie rozstrzygać.

Zauważyć pobudzenie.

Pozostać z nim przez moment.

Sprawdzić jego jakość.

Zobaczyć, co jeszcze jest obecne.

I dopiero później zdecydować, czego naprawdę chcesz.

To nie jest ćwiczenie z tłumienia seksualności.

Wręcz przeciwnie.

Chodzi o bardziej precyzyjny kontakt z własną seksualnością.

O rozróżnianie:

„moje ciało reaguje”

od:

„mam ochotę właśnie na to”.

A jeśli sama reakcja ciała jest już dla Ciebie dość czytelna, ale trudniej odpowiedzieć na pytanie, czy naprawdę tego chcesz, warto zrobić jeszcze jedno rozróżnienie: jak rozpoznać własne „tak”, „nie” i „jeszcze nie wiem” w seksualności.

Drobny eksperyment: zanim zinterpretujesz pobudzenie

Następnym razem, kiedy zauważysz wyraźne pobudzenie seksualne, nie musisz niczego sobie odbierać ani niczego zmieniać.

Dodaj tylko kilkadziesiąt sekund ciekawości.

Możesz sprawdzić:

1. Co dokładnie czuję w ciele?

Nie: „jestem napalony”.

Tylko konkretnie.

Ciepło?

Napięcie?

Pulsowanie?

Przyjemność?

Ogólne pobudzenie?

2. Czy czuję pożądanie, czy przede wszystkim fizjologiczną reakcję?

3. Czego właściwie teraz chcę?

Seksu?

Masturbacji?

Bliskości?

Przyjemności?

Rozluźnienia?

Zajęcia czymś uwagi?

4. Gdybym nie musiał reagować natychmiast, co wybrałbym za chwilę?

Odpowiedź nadal może brzmieć:

„seks”.

Albo:

„masturbacja”.

I to jest w porządku.

Różnica polega na tym, że pomiędzy doznaniem a działaniem pojawiło się miejsce na sprawdzenie:

czy to rzeczywiście jest mój wybór.

Kontekst ma znaczenie również dla pożądania

Współczesna seksuologia coraz rzadziej traktuje pożądanie jak prosty „poziom libido”, który człowiek po prostu ma albo którego nie ma.

Modele pożądania responsywnego pokazują, że chęć może rozwijać się w odpowiedzi na odpowiedni kontekst, przyjemność, dotyk czy bliskość.

Dual Control Model zwraca natomiast uwagę na równoczesne procesy seksualnego pobudzenia i hamowania.

To pomaga zrozumieć coś bardzo codziennego:

możesz reagować zupełnie inaczej na podobny bodziec w zależności od osoby, relacji, poczucia bezpieczeństwa, napięcia, wcześniejszego doświadczenia i tego, co aktualnie dzieje się w Tobie.

Dlatego samo pytanie:

„czy moje ciało reaguje?”

jest często mniej użyteczne niż:

„co ta reakcja znaczy dla mnie właśnie w tym kontekście?”

Jeżeli interesuje Cię, jak ciało może reagować wtedy, kiedy w relacji robisz coś wbrew sobie, zobacz: Co dzieje się w ciele, gdy jesteś w relacji wbrew sobie?

A co z „energią seksualną”, Tantrą i Kundalini?

W Tantrze, tradycjach związanych z Kundalini i wielu praktykach kontemplacyjnych spotkasz język energii seksualnej albo energii życiowej.

To inny rodzaj mapy niż model naukowy.

Pojęcie energii seksualnej rozumianej jako substancja, którą można dosłownie „przenosić” z seksualności do kreatywności czy innych obszarów życia, nie jest konstruktem potwierdzonym w ten sposób przez współczesną seksuologię.

Można jednak potraktować tę tradycję bardziej metaforycznie.

Jako pytanie:

czy każde intensywne pobudzenie musi kończyć się tą samą reakcją?

Albo:

co zmienia się, kiedy uczę się doświadczać silnego pobudzenia bez natychmiastowego przypisywania mu jednego znaczenia?

W takim ujęciu Tantra czy Kundalini mogą być inspiracją do obserwacji doświadczenia.

Nie potrzebujemy jednak mieszać tej metafory z twierdzeniem, że nauka potwierdziła istnienie jednej „energii seksualno-kreatywnej”.

Jeżeli interesuje Cię właśnie perspektywa energii, ekspresji i tego, gdzie kierujemy silne pobudzenie, rozwinąłem ją osobno tutaj: Problemem rzadko jest nadmiar energii. Problemem jest to, gdzie ona utknęła.

Pobudzenie jest informacją. Nie musi być instrukcją

To jest chyba najważniejsza myśl, którą zabrałbym z całego tego tekstu.

Pobudzenie seksualne może być bardzo wyraźną informacją o tym, co dzieje się w ciele.

Nie musi jednak automatycznie odpowiadać na pytania:

• czego chcę,
• z kim tego chcę,
• czy chcę tego teraz,
• jak chcę na to odpowiedzieć.

Te pytania należą do Ciebie.

I czasami właśnie oddzielenie:

„ciało zareagowało”

od:

„więc muszę coś zrobić”

tworzy przestrzeń, której wcześniej prawie nie było.

Przestrzeń na ciekawość.

Na dokładniejsze czucie.

Na zauważenie własnego pożądania.

Na decyzję.

I na większy wybór.